20 Ağustos, 2015

İyot

shutterstock_348967268-2

İYOT YETERSİZLİĞİ

İyot yetersizliği durumunda

Troid hormonu eksikliği,

Soğuğa karşı hassasiyet,

Kuru cilt yapısı,

Kan lipitlerinin yükselmesi,

Mental fonksiyonlarda meydana gelebilen hafif şiddette bozukluklar görülebilmektedir.

İyot yetersizliğinde, en sık karşılaşılan sorun guatr hastalığıdır. İyot yetersizliğinde hipofizden TSH hormonu salgılanması artar. TSH yeterli miktarda tiroit hormonu üretmesi için tiroidi uyarır. TSH’ nın uzun süre tiroidi uyarması tiroit hücrelerinin büyümesine ve çoğalmasına neden olur. Bu ise tiroidin hacminin büyümesine dolayısıyla guatr oluşumuna neden olur.

İyot yetersizliği olan kadınlarda;

Düşük,

Erken doğum,

Doğan çocuklarda anormallikler gözlenebilir.

Çocukluk çağında iyot yetersizliği, yetişkinlere kıyasla daha ciddi sorunlara neden olur. Yeterli iyot alamayan çocuklarda mental gerilik ve kretinizm gözlenir. Kretinizm, nörolojik ve fiziksel sorunlar oluşturan bir rahatsızlık olup, bireylerde; mental ve fiziksel gerilik, kas erimesi, sağırlık ve dilsizlik gözlenebilir. Daha hafif vakalarda konuşma güçlüğü, kilo almaya meyil ve öğrenme güçlüğü vardır.

İyotun fazla alınması toksik etki gösterir. İyotlu yiyeceklerin tüketilmesi ve iyotlu tuz kullanılması zehirlenmeye yol açacak kadar iyot sağlamaz.

Sürekli yağış alan bölgelerde topraktaki iyot miktarı azalır. Bu bölgelerde yetişen besinlerle beslenen bireylerde iyot yetersizliğine sıkça rastlanmaktadır. Ülkemizde iyot yetersizliğinin en sık rastlandığı bölge Karadeniz Bölgesi’dir.

İYOT KAYNAKLARI

İyot genel olarak deniz ürünlerinde yüksek miktarda bulunmaktadır. Deniz balıklarında, tatlı su balıklarına oranla daha fazla miktarda bulunmaktadır. Daha az miktarda süt, yumurta ve ette, çok az miktarda sebzelerde ve meyvelerde bulunur. Sebze ve meyvelerin iyot miktarı yetiştikleri toprağın iyot miktarına göre değişmektedir. Günlük iyot ihtiyacı 150 mg’dır. Tiroit bezi yetersiz olanlarda günlük ihtiyaç çok daha fazladır.
Lahana, turp, soya fasulyesi ve kolza tohumu gibi guatrojenler iyotun biyoyararlılığını azaltmaktadır. Ancak pişirme bu besinlerin etkilerini ortadan kaldırmaktadır.  Bu nedenle tuz, pişirme aşamasından sonra yemeklere eklenmelidir.İyot kaybını önlemek için tuz; koyu renkli bir kapta, karanlık ve serin bir yerde saklanmalıdır. Işık geçirmeyen tuzluklar tercih edilmelidir. İyot yetersizliği sonucu meydana gelebilecek hastalıklar iyotlu tuz ile tedavi edilemez. İyotlu tuz, yeterli iyotu vücudumuza sağlayarak, iyot yetersizliğine bağlı hastalıkların önlenmesinde etkindir. İyotlu tuz, hipertiroidzm (tiroid bezinin fazla çalışması) tanısı konmuş bireyler tarafından kullanılmamalıdır.